पछिल्ला दुई दशकमा विश्वभरका भू–राजनीतिक द्वन्द्वहरूमा डिजिटल आक्रमणहरू सैन्य रणनीतिसँग एकीकृत हुँदै आएका छन्, जसले सरकार, निजी क्षेत्र र सर्वसाधारण नागरिकसमेत प्रभावित हुने सम्भावना बढाएको छ। साइबर आक्रमणमा भौतिक विनाश प्रस्ट देखिँदैन, तर यसको प्रभाव गम्भीर र दीर्घकालीन हुन सक्छ। ऊर्जा प्रणाली, बैंकिङ नेटवर्क, सञ्चार पूर्वाधार, आपूर्ति श्रृंखला तथा यातायात व्यवस्थामा अवरोध सिर्जना भए आर्थिक गतिविधि ठप्प हुन सक्ने जोखिम हुन्छ। डिजिटल भुक्तानी प्रणाली र अन्तर्राष्ट्रिय वित्तीय कारोबारमा समस्या आएमा विश्व बजारमै अस्थिरता आउन सक्छ। दुबईस्थित साइबर सुरक्षा विज्ञ र रेयाड ग्रुपका प्रबन्ध निर्देशक रायड कमाल अयुबका अनुसार, “आगामी चरणमा साइबर आक्रमणहरू अभूतपूर्व र व्यापक हुन सक्छन्। यसले महत्वपूर्ण आर्थिक पूर्वाधार, वित्तीय प्रणाली तथा रसद व्यवस्थामा ठूलो अवरोध निम्त्याउन सक्छ।” उनका अनुसार सरकार र ठूला कम्पनीहरूले आफ्ना नेटवर्क सुरक्षालाई उच्च सतर्कतामा राख्नुपर्ने अवस्था आएको छ। सम्भावित जोखिमहरू सरकारी वेबसाइट तथा डाटाबेसमा ह्याकिङ बैंकिङ तथा डिजिटल भुक्तानी प्रणालीमा अवरोध विद्युत् तथा तेल–ग्यास पूर्वाधारमा साइबर घुसपैठ गलत सूचना अभियानमार्फत सामाजिक अस्थिरता विशेषज्ञहरूका अनुसार, यस्तो अवस्थामा साइबर सुरक्षामा लगानी बढाउनु, डेटा ब्याकअप प्रणाली सुदृढ गर्नु र आकस्मिक प्रतिक्रिया योजना तयार राख्नु अत्यावश्यक छ। अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा समन्वय र सूचना आदान–प्रदान पनि जोखिम न्यूनीकरणका लागि महत्वपूर्ण हुने बताइएको छ। विश्व राजनीति चर्किँदै जाँदा, डिजिटल मोर्चा अब समानान्तर युद्धक्षेत्रका रूपमा स्थापित हुँदै गएको छ। भौतिक सीमाभन्दा पर फैलिने साइबर आक्रमणले विश्वव्यापी आर्थिक तथा सामाजिक संरचनामा गम्भीर असर पार्न सक्ने भएकाले विश्व समुदाय सतर्क रहनुपर्ने आवश्यकता बढ्दो छ।
Leave a Reply