काठमाडौं उपत्यकाको वायु गुणस्तर पुनः चिन्ताजनक स्तरमा पुगेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय वायु गुणस्तर मापन संस्था ‘आइक्यूएयर’ (IQAir) को तथ्यांकअनुसार बुधबार बिहान काठमाडौं विश्वका सबैभन्दा बढी प्रदूषित सहरमध्ये चौथो स्थानमा परेको छ। सो समयमा काठमाडौंको वायु गुणस्तर सूचकांक (AQI) करिब १८८ मापन गरिएको थियो, जुन ‘अस्वस्थकर’ श्रेणीमा पर्छ।
AQI १५१ देखि २०० को बीचमा पुगेको अवस्थालाई स्वास्थ्यका दृष्टिले हानिकारक मानिन्छ। यस्तो अवस्थामा विशेषगरी बालबालिका, ज्येष्ठ नागरिक, गर्भवती महिला तथा दीर्घरोगीलाई बढी जोखिम हुने विज्ञहरू बताउँछन्। श्वासप्रश्वाससम्बन्धी समस्या भएका व्यक्तिहरूलाई बाहिरको गतिविधि कम गर्न सुझाव दिइएको छ।
काठमाडौं उपत्यकामा पछिल्ला दिनहरूमा देखिएको धुलो, सवारीसाधनबाट निस्कने धुवाँ, निर्माण कार्य, औद्योगिक प्रदूषण तथा मौसमीय प्रभावका कारण वायु प्रदूषण बढेको अनुमान गरिएको छ। हावाको गति कम हुनु र वर्षा नहुनुजस्ता कारणले प्रदूषित कणहरू आकाशमै थुप्रिँदा वायु गुणस्तर झनै बिग्रिएको हो।
सरकार तथा सम्बन्धित निकायले दीर्घकालीन समाधानका लागि प्रभावकारी नीति र कार्यान्वयनमा ध्यान दिनुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ। काठमाडौंको बढ्दो प्रदूषणले जनस्वास्थ्यमा गम्भीर असर पार्न सक्ने भन्दै सरोकारवाला निकायलाई समयमै सचेत कदम चाल्न दबाब बढ्दो छ।
