तीन दिनको तातोपानी सञ्चालनले व्यापारमा राहत, नियमित आपूर्तिको चुनौती कायमै

काठमाडौं । करिब डेढ महिनाको अवरोधपछि चीनसँगको तातोपानी नाका अक्टोबर १८ देखि २० सम्म तीन दिनका लागि खुल्दा सीमामा रोकिएका सामान नेपाल भित्र्याउने प्रक्रिया अघि बढेको छ। तर अस्थायी सञ्चालनले आयातकर्ताको सबै समस्या समाधान गरेको छैन। नाकाबाट प्रवेश गरेका कन्टेनरको सङ्ख्या, भन्सार जाँचपास र बजारसम्म सामान पुगेको विवरणले मात्र यसको वास्तविक प्रभाव देखाउनेछ।

रोकिएका कन्टेनरलाई तत्काल राहत

नाका खुल्नुअघि चीनको न्यालममा ४५ भन्दा बढी कन्टेनर नेपाल प्रवेशको प्रतीक्षामा थिए। लिपिङ र कोदारी क्षेत्रमा पनि कन्टेनरको लाम थियो। भन्सार कार्यालयका अनुसार नाका खुलेपछि मालवाहक सवारीसाधन प्रवेश गर्न थालेका छन्। तर यो सङ्ख्या नाका खुल्नुअघिको प्रतीक्षारत कन्टेनरको विवरण हो, तीन दिनमा जाँचपास भएको सङ्ख्या होइन। सार्वजनिक सेवा प्रसारणको विवरण।

आयातकर्ताको सामान सीमामा अड्किँदा कार्यशील पुँजी रोकिने, भण्डारण तथा ढुवानी खर्च थपिने र मौसमी बिक्रीको अवसर गुम्ने जोखिम हुन्छ। नाका अस्थायी रूपमा खुल्नुले यी जोखिम केही घटाउन सक्छ, तर सबै सामान बजारसम्म पुगेको पुष्टि हुँदैन।

तीन दिनमा भन्सार राजस्व कति बढ्न सक्छ

जाँचपास भएका सामानबाट भन्सार महसुल, मूल्य अभिवृद्धि कर र वस्तुअनुसार अन्य कर सङ्कलन हुन सक्छ। यद्यपि तातोपानी भन्सारको राजस्व बढ्नु र मुलुकभरको कुल राजस्व त्यत्तिकै बढ्नु एउटै कुरा होइन। अन्य नाकाबाट आउने सामान तातोपानीतर्फ फर्किए राजस्व सङ्कलनको स्थान मात्र परिवर्तन हुन सक्छ।

तीन दिनको अन्तिम राजस्व र जाँचपास तथ्याङ्क अझै सार्वजनिक रूपमा पुष्टि भएको छैन। त्यसैले अहिले कुनै निश्चित राजस्व वृद्धि दाबी गर्नु उचित हुँदैन।

चाडपर्वको बजारमा कस्तो असर

कपडा, फलफूल र अन्य मौसमी सामग्री सीमामा रोकिँदा व्यापारीको आपूर्ति योजना प्रभावित भएको थियो। सामान भित्रिएपछि उपलब्धता सहज हुन सक्छ, तर त्यसबाट खुद्रा मूल्य तत्काल घट्ने निश्चित हुँदैन। ढुवानी, भण्डारण, ब्याज र वितरण लागतले अन्तिम मूल्य निर्धारण गर्छ।

नेपाल हिमालय सीमापार वाणिज्य सङ्घले तीन दिन मात्र नाका खोल्नु अपर्याप्त भन्दै नियमित सञ्चालनको माग गरेको छ। व्यवसायीको मागसम्बन्धी विवरण।

स्थानीय अर्थतन्त्रमा चक्रिय प्रभाव

नाका सञ्चालनले ढुवानी मजदुर, सवारी व्यवसायी, गोदाम, होटल, भोजनालय र साना पसलमा कारोबार बढाउने सम्भावना छ। यातायात र व्यापारबाट प्राप्त आम्दानी स्थानीय बजारमा खर्च हुँदा चक्रिय प्रभाव सिर्जना हुन सक्छ। तर तीन दिनको आवागमनले लामो बन्दका कारण भएको क्षति पूर्ण रूपमा पूर्ति गर्छ भन्ने आधार छैन।

नियमित सञ्चालन नै मुख्य आवश्यकता

अगस्ट ३१ देखि बन्द रहेको नाका अस्थायी रूपमा खोल्ने निर्णयपछि पनि नियमित सञ्चालनको स्पष्ट समयतालिका आएको छैन। सीमाक्षेत्रको भौगोलिक जोखिम, सडक सुरक्षा र दुई देशबीचको समन्वय व्यापारिक अनिश्चितताका प्रमुख पक्ष हुन्। सीमामा रोकिएका सामान र नियमित सञ्चालनको चुनौतीसम्बन्धी विवरण।

निष्कर्षमा, तीनदिने सञ्चालनले रोकिएको व्यापार अघि बढाउने अवसर दिएको छ। तर नाका सञ्चालनको अवधि अक्टोबर २० सम्म रहेकाले आजै पूर्ण तीन दिनको परिणाम सार्वजनिक भएको मान्न मिल्दैन। वास्तविक उपलब्धि भन्सारको अन्तिम कन्टेनर सङ्ख्या, राजस्व र बजार आपूर्तिको तथ्याङ्कबाट मूल्याङ्कन गर्नुपर्नेछ।