काठमाडौं । काठमाडौँ उपत्यकाको वायु गुणस्तर पछिल्लो समय झन् बिग्रँदै गएको छ। मापनअनुसार यहाँको वायु प्रदूषण ‘अस्वस्थ’ स्तरमा पुगेको जनाइएको छ।
वायु गुणस्तर सूचकांक (AQI) अनुसार उपत्यकामा प्रदूषणको मात्रा करिब १७५ सम्म पुगेको छ, जुन स्वास्थ्यका लागि हानिकारक मानिन्छ। यही अवस्थाका कारण काठमाडौँ विश्वका सबैभन्दा प्रदूषित सहरहरूमध्ये सातौँ स्थानमा परेको उल्लेख गरिएको छ।
वातावरण विभागका अनुसार लामो समयसम्म वर्षा नहुनु, सुख्खा मौसम, उद्योग–कलकारखानाबाट निस्कने धुवाँ, सवारी साधनको उत्सर्जन र तीव्र विकास निर्माणका कारण धुलो बढ्दा प्रदूषण बढेको हो। वर्षा नभएसम्म वायु प्रदूषण अझ बढ्न सक्ने सम्भावना पनि औंल्याइएको छ।
विज्ञहरूका अनुसार वायु गुणस्तर सूचकांक ०–५० राम्रो, ५१–१०० मध्यम, १०१–१५० संवेदनशील समूहका लागि अस्वस्थ, १५१–२०० अस्वस्थ, २०१–३०० अत्यन्त अस्वस्थ र ३०० भन्दा माथि पुगेमा अत्यन्त जोखिमपूर्ण मानिन्छ।
स्वास्थ्यकर्मीहरूले यस्तो अवस्थामा बालबालिका, ज्येष्ठ नागरिक तथा श्वासप्रश्वास वा मुटुसम्बन्धी समस्या भएका व्यक्तिहरूले विशेष सावधानी अपनाउनुपर्ने बताएका छन्। अत्यधिक प्रदूषण भएको समयमा बाहिरी गतिविधि कम गर्न र आवश्यक परेमा मास्क प्रयोग गर्न सुझाव दिइएको छ।
सम्बन्धित निकायहरूले प्रदूषण नियन्त्रणका लागि वातावरणमैत्री विकास, धुलो नियन्त्रण तथा प्रदूषण घटाउने उपायहरूमा ध्यान दिनुपर्नेमा जोड दिएका छन्।
