नेपाल वायुसेवा निगमको सञ्चित घाटा करिब १९ अर्ब, पुनर्संरचना किन अपरिहार्य?

काठमाडौं। सार्वजनिक संस्थान वार्षिक स्थिति समीक्षा २०८३ अनुसार नेपाल वायुसेवा निगमको सञ्चित नोक्सानी करिब १८ अर्ब ९० करोड रुपैयाँ पुगेको छ। निगमको सेयरधनी कोषसमेत करिब सात अर्ब ९३ करोड रुपैयाँ ऋणात्मक रहेको विवरण सार्वजनिक भएको छ। यो तथ्यले नियमित उडान सञ्चालन मात्र नभई दीर्घकालीन वित्तीय संरचनामै समस्या रहेको संकेत गर्छ।

घाटा भनेको के?

सञ्चित घाटा एक आर्थिक वर्षको मात्रै नोक्सानी होइन; अघिल्ला वर्षहरूबाट थपिँदै आएको समग्र नकारात्मक परिणाम हो। त्यसैले यसलाई चालु वर्षको नगद अभावसँग समान मान्नु हुँदैन। तर ऋणात्मक सेयरधनी कोषले दायित्व धान्ने क्षमतामा गम्भीर प्रश्न उठाउँछ।

किन जोखिम उच्च?

सरकारी वित्तीय जोखिम अध्ययनले नेपाल वायुसेवा निगमलाई उच्च जोखिम समूहमा राखेको छ। विमान खरिदसम्बन्धी ऋण, सञ्चालन खर्च, उडानको विश्वसनीयता, विमान उपयोग दर र बजार प्रतिस्पर्धा सुधार नगरी थप पुँजी हाल्दा पुरानै समस्या दोहोरिन सक्छ।

उद्धारको विकल्प

व्यावसायिक मार्ग विश्लेषण, ऋण पुनर्संरचना, पारदर्शी खरिद, प्राविधिक दक्षता र स्वतन्त्र व्यवस्थापनलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ। राष्ट्रिय ध्वजावाहकको सार्वजनिक महत्व भए पनि त्यसलाई वित्तीय अनुशासनबाट अलग राख्न मिल्दैन।

सार्वजनिक जवाफदेहिता किन आवश्यक?

सार्वजनिक संस्थानमा लगानी गरिएको पूँजी र तिनले दिने सेवा नागरिकसँग प्रत्यक्ष जोडिन्छ। नाफा–नोक्सानीको नियमित सार्वजनिक विवरण, समयमै लेखापरीक्षण र व्यावसायिक निर्णयमा पारदर्शिता कायम गर्न सके संस्थानको वित्तीय तथा सेवागत प्रदर्शन दुवै सुधार्न सकिन्छ।

तथ्यगत आधार: अर्थ मन्त्रालयको सार्वजनिक संस्थान वार्षिक स्थिति समीक्षा २०८३ र सरकारी वित्तीय जोखिम अध्ययन।