काठमाडौं — हालको नेपाली अर्थतन्त्रलाई लिएर विशेषज्ञहरूले चिन्ता व्यक्त गरेका छन् । बाह्य सूचकांकहरू — जस्तै विदेशी मुद्रा सञ्चिति र रेमिट्यान्स — केही मजबुत देखिए पनि वास्तविक बजार गतिशीलता सुस्त परेको, उद्योग र उपभोक्ता दुवै तहमा मन्दीका संकेत देखिएको छ ।
विश्लेषकहरूका अनुसार, बाहिरबाट हेर्दा अर्थतन्त्र बलियो जस्तो लाग्छ, तर वास्तवमा घरेलु बजारमा माग निकै कमजोर रहेको छ । उपभोक्ताहरूको क्रय–शक्ति घटिरहेको, निजी क्षेत्रको मनोबल कम भएको, र युवा वर्गको पलायनले उत्पादन क्षेत्रलाई समेत कमजोर पारिरहेको बताइएको छ ।
नेपाल राष्ट्र बैंकका तथ्याङ्कअनुसार विदेशी विनिमय सञ्चिति ऐतिहासिक उचाइमा पुगेको पाइएको छ । तर यसले प्रत्यक्ष अर्थतन्त्रको गति बढाउन भने थप प्रभाव नपरेको विशेषज्ञहरू बताउँछन्। आयातमा गिरावट देखिए पनि त्यो उत्पादनको कमी र क्रयशक्तिको कमि को संकेत पनि मानिएको छ ।
बैंकहरूमा धेरै रकम लगानीका लागि उपलब्ध भए तापनि व्यवसायीहरूले ऋण लिइरहेका छैनन् । कारणका रूपमा बजारको अविश्वास, कम माग र राजनीतिक अस्थिरता लाई मुख्य रूपमा औँल्याइएको छ ।
आधारभूत उद्योगमा पनि समस्या देखिएको छ । धेरै कम्पनीहरू ३०–४० प्रतिशत मात्र क्षमतामा उत्पादन गरिरहेका छन् , जसले रोजगारी र राजस्व दुवैमा नकारात्मक प्रभाव पारिरहेको छ ।
विश्लेषकहरूले सुझाव दिएका छन् कि अर्थतन्त्रलाई फेरि जीवित तुल्याउन आन्तरिक बजारमा विश्वास र लगानी प्रवाह बढाउनु, स्थिर नीतिगत वातावरण सुनिश्चित गर्नु र उत्पादनमुखी कार्यक्रमहरूलाई प्राथमिकता दिनु आवश्यक रहेको बताएका छन् ।
यो समस्या केवल तथ्याङ्कको मामिला नभएर वास्तविक काम, रोजगारी र उत्पादनका चुनौतीहरू को बारेमा पनि हो । त्यसैले अर्थतन्त्रका “इन्जिन” पुनः सुचारु गर्न दिगो रणनीति र ठोस कार्यनीति बनाउने आवश्यकता औँल्याइएको छ ।
विशेषज्ञहरूले बाह्य सूचक बलियो भए पनि आर्थिक “गाडी” अझै अपेक्षित गतिमा नचलिरहेको देखिएको बताएका छन् ।
