दशैँमा विद्युतीय गाडीको आपूर्ति, नाका अवरोधले कति असर गर्‍यो

काठमाडौं । दशैँ नेपाली अटोमोबाइल व्यवसायका लागि महत्त्वपूर्ण व्यापारिक अवसर हो। नयाँ गाडी खरिद गर्ने ग्राहकको उत्साह, बैंक कर्जा र कम्पनीका चाडपर्वलक्षित योजनाका कारण यस अवधिमा कारोबार बढ्ने अपेक्षा गरिन्छ। तर दशैँ २०८३ मा विद्युतीय गाडीको बजारमा ग्राहकको मागसँगै आपूर्ति व्यवस्थापन चुनौतीका रूपमा देखियो। चीनबाट आयात हुने सवारीका लागि उत्तरी नाका, सडक यातायात, भन्सार प्रक्रिया र ढुवानी समयले ग्राहकसम्म गाडी पुग्ने अवधि प्रभावित गर्न सक्छ।

बुकिङ र वास्तविक हस्तान्तरणमा अन्तर

चाडपर्वअघि विभिन्न कम्पनीले विद्युतीय गाडीका नयाँ मोडल, छुट तथा एक्सचेन्ज योजना सार्वजनिक गर्छन्। ग्राहकले अग्रिम रकम बुझाएर गाडी बुकिङ गरे पनि आयातकर्ता वा वितरकसँग तत्काल पर्याप्त मौज्दात नभए हस्तान्तरणमा समय लाग्छ। बुकिङले ग्राहकको रुचि देखाउँछ तर वास्तविक कारोबार बुझ्न आयात, भन्सार जाँचपास, शोरुमबाट हस्तान्तरण र दर्ताका विवरण अलग-अलग हेर्नुपर्छ। सबै बुकिङ बिक्रीमा परिणत भएको निष्कर्ष निकाल्न मिल्दैन।

उत्तरी नाकामा निर्भरता

नेपालमा बिक्री हुने विभिन्न विद्युतीय गाडी चीनबाट आयात हुन्छन्। सीमा नाका सञ्चालनमा समस्या आउँदा ढुवानी तालिका परिवर्तन, अतिरिक्त भण्डारण खर्च, वैकल्पिक मार्गको खोजी र ग्राहकलाई नयाँ हस्तान्तरण मिति दिनुपर्ने अवस्था आउन सक्छ। सामान्य महिनामा केही साताको ढिलाइ सहन सक्ने ग्राहक पनि दशैँअघि गाडी प्राप्त गर्न चाहन्छन्। त्यसैले चाडपर्वमा आपूर्ति अवरोधको असर बढी संवेदनशील हुन्छ।

वैकल्पिक मार्गको लागत

एउटा मार्ग अवरुद्ध हुँदा व्यवसायीले अर्को उपलब्ध नाका प्रयोग गर्न सक्छन्। तर नयाँ मार्गको दूरी, सडक अवस्था, ढुवानी क्षमता र भन्सार पूर्वाधारले लागत निर्धारण गर्छन्। वैकल्पिक नाका खुल्नु सकारात्मक भए पनि त्यसले प्रतिगाडी लागत घट्छ भन्ने हुँदैन। अतिरिक्त खर्च आयातकर्ता, वितरक वा ग्राहक कसले बेहोर्छ भन्ने कम्पनीको मूल्य निर्धारण र सम्झौतामा निर्भर हुन्छ।

भन्सारबाट छुटेका सबै गाडी ग्राहकसम्म पुग्दैनन्

कोरला जस्ता वैकल्पिक मार्गबाट गाडी जाँचपास भए पनि त्यसपछि मुख्य बजारसम्म पुग्न सडकको अवस्था निर्णायक हुन्छ। बाढीपहिरो, कमजोर सडकखण्ड र ढुवानी क्षमताका कारण भन्सार जाँचपास तथा वास्तविक हस्तान्तरणबीच समयको अन्तर हुन सक्छ। त्यसैले भन्सारको आयात तथ्याङ्कलाई दशैँको खुद्रा बिक्री तथ्याङ्कका रूपमा प्रस्तुत गर्नु सही हुँदैन।

मूल्य र व्यवसायमा दबाब

मार्ग परिवर्तनले ढुवानी खर्च बढ्दा व्यवसायीको नाफामा दबाब पर्न सक्छ। केही कम्पनीले खर्च आफैँ बेहोर्न सक्छन् भने केहीले बिक्री मूल्यमा समायोजन गर्न सक्छन्। तर प्रमाणित मूल्यसूचीबिना सबै कम्पनीले मूल्य बढाएका छन् भन्न मिल्दैन। ग्राहकले गाडीको अन्तिम मूल्य, बीमा, दर्ता र कर्जा खर्चसमेत तुलना गर्नुपर्छ।

बैंकिङ र अर्थतन्त्रमा चक्रिय प्रभाव

विद्युतीय गाडीको व्यापारसँग बैंक कर्जा, बीमा, भन्सार राजस्व, सवारी दर्ता, चार्जिङ पूर्वाधार र मर्मतसम्भार सेवा जोडिएका छन्। गाडी हस्तान्तरण ढिलो हुँदा कर्जा प्रवाह र बीमा कारोबारको समयतालिका प्रभावित हुन सक्छ। भन्सार राजस्व उठ्नु र ग्राहकलाई गाडी हस्तान्तरण हुनु फरक घटना हुन्। त्यसैले अटो बजारको वास्तविक प्रदर्शन मूल्याङ्कन गर्दा सम्बन्धित सबै सूचकको अध्ययन आवश्यक छ।

ग्राहकका लागि हस्तान्तरण मितिको महत्त्व

दशैँअघि गाडी प्राप्त गर्ने उद्देश्यले बुकिङ गरेका ग्राहकका लागि समय महत्त्वपूर्ण हुन्छ। वितरकले मौज्दातको वास्तविक अवस्था, सम्भावित हस्तान्तरण मिति र ढिलाइ भए अपनाइने प्रक्रियाबारे स्पष्ट जानकारी दिनुपर्छ। ग्राहकले पनि अग्रिम रकम फिर्तासम्बन्धी सर्त, अन्तिम मूल्य, बीमा र दर्ता प्रक्रिया लिखित रूपमा बुझ्नुपर्छ।

दीर्घकालीन समाधान

विद्युतीय गाडी बजार विस्तारसँगै सीमा नाका र सडक पूर्वाधार सुधार आवश्यक छ। कोरला जस्ता वैकल्पिक नाकाबाट ठूलो संख्यामा गाडी भित्रिन सक्नु सकारात्मक भए पनि मुख्य बजारसम्म सुरक्षित सडक नहुँदा समस्या कायम रहन्छ। आयातकर्ताले मागको पूर्वानुमान, पर्याप्त मौज्दात र वैकल्पिक ढुवानी योजना बनाउनुपर्छ। चाडपर्वमा आकर्षक योजना मात्र होइन, भरपर्दो आपूर्ति र पारदर्शी ग्राहक सेवा पनि उत्तिकै आवश्यक छन्।