साना परिधान उद्यमको निर्यातमा इ–वाणिज्यको सम्भावना, भुक्तानी र ढुवानी मुख्य चुनौती

नेपालका साना तथा मझौला परिधान उद्यमका लागि इ–वाणिज्य विदेशी बजारमा पुग्ने तुलनात्मक रूपमा कम लागतको माध्यम बन्न सक्ने देखिएको छ। तर सीमापार डिजिटल भुक्तानी, भन्सार प्रक्रिया, ढुवानी, डिजिटल सीप र अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा पहुँच अझै मुख्य अवरोधका रूपमा रहेका छन्।

दक्षिण एसिया व्यापार, अर्थतन्त्र तथा वातावरण निगरानी संस्थाले अन्तर्राष्ट्रिय श्रम संगठनको सहयोगमा काठमाडौंमा आयोजना गरेको कार्यक्रममा नेपाली परिधान निर्यातलाई इ–वाणिज्यमार्फत विस्तार गर्ने अवसर र चुनौतीबारे छलफल भएको हो। आयोजक संस्थाको विवरण अनुसार कार्यक्रम २ सेप्टेम्बर २०२६ मा सम्पन्न भएको थियो।

साना उद्यमका लागि कम लागतको बजार प्रवेश

ठूला निर्यातकर्तासँग विदेशी प्रतिनिधि, थोक वितरक र बजार सञ्जाल बनाउन पर्याप्त स्रोत हुन सक्छ। साना तथा मझौला उद्यमका लागि भने अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा प्रत्यक्ष उपस्थिति बनाउनु महँगो पर्न सक्छ। इ–वाणिज्यले यस्ता उद्यमलाई अनलाइन माध्यमबाट सिधै नयाँ ग्राहक र बजारमा पुग्ने विकल्प दिन सक्छ।

कार्यक्रममा सहभागीहरूले परम्परागत निर्यात माध्यमबाहेक डिजिटल बजार प्रयोग गर्दा साना उत्पादकले सीमित पूँजीमै आफ्नो वस्तु प्रदर्शन, प्रचार र बिक्री गर्न सक्ने सम्भावना औंल्याएका थिए। विशेषगरी हस्तकला, साना परिमाणका परिधान, विशेष डिजाइन र स्थानीय पहिचान भएका वस्तुले डिजिटल बजारबाट नयाँ ग्राहक भेट्न सक्ने सम्भावना छ।

भुक्तानी र भन्सारमा सुधार आवश्यक

इ–वाणिज्यबाट निर्यात बढाउन केवल अनलाइन पसल खोल्नु पर्याप्त नहुने निष्कर्ष कार्यक्रममा आएको छ। विदेशी ग्राहकबाट सहज रूपमा रकम प्राप्त गर्ने व्यवस्था, साना पार्सलका लागि सरल भन्सार प्रक्रिया, विश्वसनीय अन्तर्राष्ट्रिय ढुवानी र वस्तु फिर्ता व्यवस्थापनजस्ता विषय व्यवसायको लागतसँग प्रत्यक्ष जोडिन्छन्।

छलफलमा सीमापार डिजिटल भुक्तानीलाई सरल बनाउने, इ–वाणिज्य निर्यातका लागि सहजीकरण बढाउने, बजार विविधीकरण गर्ने र डिजिटल व्यापार मञ्चमा पहुँच सुधार गर्ने विषयमा जोड दिइएको थियो। डिजिटल साक्षरता र अनलाइन बजारको व्यवहार बुझ्ने क्षमता पनि साना उद्यमका लागि महत्वपूर्ण देखिएको छ।

अतिकम विकसित मुलुकबाट स्तरोन्नतिको सन्दर्भ

नेपाल अतिकम विकसित मुलुकको सूचीबाट स्तरोन्नति हुने तयारीमा रहेकाले केही व्यापारिक सहुलियत क्रमशः कम हुन सक्ने चर्चा हुँदै आएको छ। यस्तो अवस्थामा निर्यात बजार र ग्राहकको विविधीकरण थप महत्वपूर्ण हुन्छ। परिधान क्षेत्रले केही सीमित गन्तव्य वा ठूला खरिदकर्तामाथिको निर्भरता घटाएर साना अनलाइन बजारमार्फत नयाँ ग्राहक खोज्न सक्ने सम्भावना देखिन्छ।

तर डिजिटल व्यापार आफैंमा सहज समाधान होइन। उत्पादनको गुणस्तर, समयमै ढुवानी, अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्ड, मूल्य निर्धारण, ग्राहक सेवा र डिजिटल प्रचारमा प्रतिस्पर्धा गर्नुपर्ने हुन्छ। साना उद्यमलाई यी क्षेत्रमा तालिम, वित्तीय पहुँच र साझा पूर्वाधारको सहयोग आवश्यक पर्न सक्छ।

नीति र निजी क्षेत्रबीच सहकार्यको आवश्यकता

कार्यक्रममा नीतिनिर्माता, परिधान उत्पादक, निर्यातकर्ता र शैक्षिक क्षेत्रका प्रतिनिधि सहभागी थिए। यसले इ–वाणिज्य निर्यातलाई केवल प्रविधिको विषय नभई व्यापार नीति, वित्तीय प्रणाली, भन्सार, ढुवानी र उद्यम विकाससँग जोडिएको विषयका रूपमा हेर्नुपर्ने देखाउँछ।

नेपालका घरेलु तथा साना उद्योगका लागि इ–वाणिज्यको अवसर ठूलो हुन सक्छ, तर त्यसलाई वास्तविक निर्यात आम्दानीमा बदल्न सीमापार भुक्तानी र ढुवानीको लागत घटाउने, साना निर्यातकर्ताका लागि प्रक्रिया सरल बनाउने र डिजिटल सीप विस्तार गर्ने काम निर्णायक हुनेछ।

तस्बिर: साना व्यवसायसम्बन्धी प्रतिनिधिमूलक तस्बिर। तस्बिरकार: युजेनियस राडलिन्स्कास / विकिमिडिया कमन्स। सिर्जनशील साझा श्रेय–समान साझेदारी ४.० अनुमति अन्तर्गत प्रयोग।