दशैँमा डिजिटल कारोबार बढ्दा ठगीको जोखिम, राष्ट्र बैङ्कको सतर्कता

काठमाडौं । दशैँका बेला डिजिटल भुक्तानीको प्रयोग सहज बनाउन नेपाल राष्ट्र बैङ्कले व्यक्तिगत वालेटमा रकम जम्मा गर्न सकिने दैनिक कारोबार सङ्ख्या अस्थायी रूपमा १० बाट ५० पुर्‍याएको छ। यो व्यवस्था असोज ३१ देखि कात्तिक ८ सम्म लागू छ। तर कारोबार बढ्ने सम्भावनासँगै डिजिटल ठगीबाट जोगिन केन्द्रीय बैङ्कले सर्वसाधारणलाई सचेत गराएको छ।

वालेटमा रकम जम्मा गर्ने सीमा अस्थायी रूपमा खुकुलो

राष्ट्र बैङ्कको भुक्तानी प्रणाली विभागको परिपत्रअनुसार चाडपर्वमा व्यक्तिगत वालेटमा एक दिनमा ५० पटकसम्म रकम जम्मा गर्न सकिन्छ। तिहार तथा छठका लागि कात्तिक २१ देखि २९ सम्म पनि यही व्यवस्था लागू हुनेछ। यो कारोबारको सङ्ख्यामा गरिएको सहुलियत हो, रकमको अधिकतम सीमा स्वतः बढेको अर्थ होइन। भुक्तानी सेवा प्रदायकले सम्बन्धित अवधिको कारोबार सङ्ख्या र रकमको विवरण केन्द्रीय बैङ्कलाई बुझाउनुपर्ने व्यवस्था छ।

उपहारको प्रलोभनदेखि नक्कली लिङ्कसम्म

राष्ट्र बैङ्कले चाडपर्वका अवसरमा उपहार, बोनस तथा छुटको प्रलोभन देखाउने अपरिचित लिङ्क नखोल्न आग्रह गरेको छ। खाता बन्द हुने वा मोबाइल बैङ्किङ अवरुद्ध हुने भन्दै गोप्य विवरण माग्ने सन्देशमा विश्वास नगर्न पनि सचेत गराइएको छ। एकपटक प्रयोग हुने गोप्य सङ्केत, पासवर्ड र पिन कसैलाई दिनु हुँदैन। रकम प्राप्त गर्ने बहानामा क्यूआर स्क्यान गराएर पिन हाल्न लगाउने प्रयासबाट पनि सावधान रहनुपर्छ।

साना व्यवसायमा सुविधा र जोखिम दुवै

डिजिटल भुक्तानीले पसल, होटल, यातायात र सेवा व्यवसायलाई नगद व्यवस्थापन तथा बिक्री अभिलेखमा सहजता दिन सक्छ। चाडपर्वमा ग्राहकको चाप बढ्दा छिटो रकम प्राप्त गर्न र दैनिक कारोबार मिलान गर्न प्रविधि उपयोगी हुन्छ। तर ग्राहकले देखाएको भुक्तानीको तस्बिर मात्र हेरेर सामान हस्तान्तरण गर्दा नक्कली प्रमाणबाट ठगिने जोखिम रहन्छ। व्यवसायीले आफ्नै खातामा रकम प्राप्त भएको पुष्टि गर्नुपर्छ।

वित्तीय संस्थाको जिम्मेवारी

राष्ट्र बैङ्कले चाडपर्वका सार्वजनिक बिदामा विद्युतीय वित्तीय ठगीको जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै बैङ्क तथा वित्तीय संस्थालाई शङ्कास्पद कारोबारको निगरानी र सम्बन्धित निकायसँग समन्वय बलियो बनाउन निर्देशन दिएको छ। ग्राहकलाई सहज उजुरी र तत्काल सहायता उपलब्ध गराउने व्यवस्था डिजिटल वित्तीय सेवाप्रतिको विश्वास कायम राख्न महत्त्वपूर्ण हुन्छ।

सुरक्षित कारोबारले मात्र विश्वास बढ्छ

चाडपर्वका बेला कारोबार सङ्ख्यामा दिइएको सहुलियतले डिजिटल माध्यमको प्रयोगलाई सहयोग गर्न सक्छ। तर प्रयोगकर्ता सचेतना, सुरक्षित प्रविधि र प्रभावकारी गुनासो समाधानबिना दीर्घकालीन विश्वास निर्माण कठिन हुन्छ। शङ्कास्पद कारोबार देखिएमा तत्काल सम्बन्धित बैङ्क वा वालेट प्रदायकको आधिकारिक ग्राहक सेवामा र आवश्यक परे नेपाल प्रहरीको साइबर ब्युरोमा सम्पर्क गर्नुपर्छ।

सम्बन्धित आधिकारिक जानकारी: नेपाल राष्ट्र बैङ्क र नेपाल प्रहरीको चाडपर्व सुरक्षा सूचना।