काठमाडौं – इरानमाथि अमेरिका र इजरायलले गरेको पछिल्लो सैन्य आक्रमणपछि त्यहाँको क्रिप्टोकरेन्सी बजारमा उल्लेख्य उतारचढाव देखिएको छ। आक्रमण सुरु भएको केही घण्टामै इरानी क्रिप्टो एक्सचेन्जहरूबाट ठूलो परिमाणमा डिजिटल सम्पत्ति बाहिरिएको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन्।
ब्लकचेन विश्लेषण गर्ने बेलायती संस्था Ellipticका अनुसार शनिबारदेखि सोमबारसम्म इरानका विभिन्न एक्सचेन्जहरूबाट करिब १ करोड ३ लाख अमेरिकी डलर बराबरको क्रिप्टो सम्पत्ति बाहिरिएको हो। विशेषगरी इरानकै सबैभन्दा ठूलो एक्सचेन्ज Nobitexबाट हुने निकासीमा अघिल्लो दिनको तुलनामा आठ गुणासम्म वृद्धि भएको उल्लेख गरिएको छ।
विश्लेषकहरूका अनुसार युद्धको जोखिम बढेसँगै सर्वसाधारण र लगानीकर्ताले आफ्नो सम्पत्ति सुरक्षित स्थानमा सार्ने प्रयास गर्दा यस्तो पूँजी बहिर्गमन देखिएको हुन सक्छ। केही अवस्थामा एक्सचेन्जहरूले सम्भावित साइबर आक्रमण वा वित्तीय अवरोधबाट जोगिन तरलता व्यवस्थापन कडा बनाउँदा पनि अस्थायी रूपमा ठूलो रकम निकासी हुने गरेको बताइन्छ।
इरानमा अन्तर्राष्ट्रिय आर्थिक नाकाबन्दी र भू–राजनीतिक अस्थिरताबीच पछिल्ला वर्षहरूमा डिजिटल मुद्राको प्रयोग तीव्र रूपमा बढ्दो छ। अनुमानित तथ्याङ्कअनुसार सन् २०२५ मा मात्र त्यहाँ ८ देखि ११ अर्ब डलर बराबरको क्रिप्टो कारोबार भएको थियो।
यस घटनाले युद्ध र संकटको समयमा परम्परागत बैंकिङ प्रणालीभन्दा बाहिर रहेका डिजिटल सम्पत्तिहरूको भूमिकाबारे पुनः बहस सुरु गराएको छ। केही विज्ञहरूले क्रिप्टोलाई ‘संकटको समयमा सुरक्षित आश्रय’का रूपमा व्याख्या गरेका छन् भने अन्यले उच्च अस्थिरताका कारण जोखिम पनि उत्तिकै रहेको चेतावनी दिएका छन्।
मध्यपूर्वमा बढ्दो तनावका कारण आगामी दिनमा पनि अन्तर्राष्ट्रिय वित्तीय बजारसँगै क्रिप्टो बजारमा थप उतारचढाव देखिन सक्ने आकलन गरिएको छ।
